Over management- en HRM-boeken en de bedroevende leescultuur van de Belgen

In een van zijn recente en betere columns in Trends liet professor Marc Buelens zijn licht schijnen over het fenomeen managementboeken. Ruim 3.000 worden er jaarlijks gepubliceerd, zo weet de docent aan de Universiteit van Gent en partner van de Vlerick-school. De auteur laat daarbij in het midden of er dat veel te veel zijn en of er niet nogal wat kaf onder het koren zit. Ik ben de mening toegedaan dat het in de meeste gevallen ronduit zonde is dat boompjes moeten sneuvelen om die boeken te kunnen uitgeven. Blijkbaar zijn HR-professionals ook niet zo enthousiast over de kwaliteit en relevantie van nogal wat managementboeken. Uit een recente rondvraag van HRM Net waarop 124 abonnees van HRM Focus reageerden, blijkt echter dat de HR-vakboeken nog slechter scoren dan de managementboeken. Terwijl de gemiddelde waardering van een managementboek nog 6,4 op 10 bedraagt, is dat voor het modale HR-vakboek slechts 5,2. U bent dus overduidelijk minder te spreken over de HR-vakboeken die jaarlijks verschijnen dan over de publicaties over management in het algemeen. Of deze gemiddelde lage kwaliteit de oorzaak is dat HRM-ers niet zo gek veel management- of HR-vakboeken lezen (60 % van de respondenten leest er jaarlijks slechts 1 tot 2, maar 20 % leest er per jaar 5 of meer), valt niet meteen te zeggen. Het is een interessante en waarschijnlijke hypothese, maar verre van een zekerheid. Belgische HR-professionals zijn immers door de bank genomen geen grote lezers van vakliteratuur, ongeacht of die nu van wetenschappelijke of meer journalistieke aard is. In vergelijking met andere beroepen met de marketeers op kop is het aantal lezers en abonnees van de HR-vakpers in dit land immers bedroevend laag. De amper 2.000 abonnees van HR Magazine en de luttele 600 van RH Tribune, beide respectievelijk 10 en 6 jaar op de markt, bewijzen dit. In vergelijking met hun Nederlandse of Britse collega's blijken de Belgische HRM’ers met andere woorden niet bepaald grote afnemers van vakliteratuur. Getuige hiervan ook het grote aantal HR-vakbladen met aanzienlijke aantallen abonnees in beide landen versus het bedroevende aantal abonnees op HR-vakbladen in eigen land. Maar Belgen zijn sowieso maar karige lezers van boeken in het algemeen - ook van fictie – en vooral van kranten. In ons land worden dagelijks slechts 163 dagbladen per 1000 inwoners verkocht, terwijl dat er in Frankrijk 182, in Nederland 307, in Duitsland 318 en in het VK 330 zijn.

Hierbij een parenthesis. Op basis van deze vaststelling ziet de lancering in maart van een tweede Franstalige en in september van een derde Nederlandstalig vakblad er niet bepaald veelbelovend uit. De Vlaamse HR-professional zal over enkele maanden over drie vakbladen beschikken en zijn Franstalige evenknie over twee HR-bladen. De lezersmarkt ligt er waarschijnlijk niet meteen op te wachten en zal er wellicht ook niet storm voor lopen. Maar dat zullen de respectievelijke initiatiefnemers MRH (uitgever van RH Tribune) en Nieuwe Media Groep (HR Magazine) wellicht ook weten. De twee aangekondigde nieuwe bladen hebben trouwens niet zozeer de lezersmarkt maar veeleer de advertentiemarkt op het oog. Maar of die enthousiast genoeg zal reageren en voldoende zal groeien om in Vlaanderen drie en in Franstalig België twee HR-vakbladen leefbaar te houden zal nog moeten blijken.

In zijn lezenswaardige column maakt Buelens een typologie van de soorten van managementboeken. Hij heeft een boontje voor managementboeken die geschreven zijn door consultants die uit de biecht klappen en zij die van de hand van journalisten zijn. Over de managementboeken van de hand van managers is hij minder enthousiast. Als voorbeeld van een puik managementboek dat door een consultant geschreven is, noemt Bulens het onvolprezen ‘Sluiers over Corporate’ van de Vlaamse ex-McKinsey-man Paul Verhagen (voor meer info en een gratis hoofdstuk: klik hier).

Een van de beste Engelstalige managementboeken dat ik ooit las is van de hand van een voormalige adviseur van Boston Consulting Group (het vroegere Coopers & Lybrand en Artthur D. Little), Lewis Pinault: ‘Consulting Demons’. Het verscheen in 2000 (ISBN 006 6611997 1). De auteur hangt een ontluisterend en zelfs diabolisch beeld op van de consultingwereld. Zijn analyse is spijtig genoeg tot hiertoe niet tegengesproken, maar eerder bevestigd. Denken we maar aan het beschamende schouwspel van Arthur Andersen in de Enron-affaire of - dichter bij huis - van KPMG in de zaak Lernout & Hauspie. Maar zelfs voor het debacle van Enron en L&H verschenen er publicaties die min of meer de zelfde diagnose van de advieswereld maakten. Ondermeer het 'Het consultancy-rapport' van de Duitse bedrijfsadviseur Jörg Staute uit 1998 en vooral ‘The Witch Doctors’ uit 1996 van de journalisten John Micklethwait en Adrian Wooldridge (ISBN: 0812928334). Micklethwait en Wooldridge zijn respectievelijk editor en Washington-correspondent van het Britse zakenblad The Economist. Onder de betere Nederlandstalige managementboeken, die eveneens door consultants zijn geschreven, zijn reken ik ‘Onafhankelijkheid voor Europa. Het einde van het Amerikaanse ondernemingsmodel’ (van Donald Kalff, adviseur van Roland Berger) en ‘Het drama Ahold’ (de hand van Jeroen Smits, een voormalig Nederlandse organisatieadviseur en nu onderzoeksjournalist). Dat de allerbeste managementboeken door journalisten zijn geschreven, moet ik samen met Buelens vaststellen. Het lijstje van dergelijke voortreffelijke publicaties is bijna oneindig. Niet zelden werden ze geschreven door economische journalisten van het investigatieve type, een soort waar er naar mijn smaak veel te weinig van zijn.

Ik kijk reikhalzend uit naar een even noodzakelijk, demystificerend en degelijk boek over HRM geschreven door een in de soep spuwende HR-manager, consultant of journalist. Dat ook sommige HR-professionals pap lusten van dergelijke dwarse en controversiële kijk op hun vakgebied, getuigt de relatieve hoge quotering in onze peiling van de pennenvrucht van Jos Libert (ex-HR-directeur Jacobs Suchard, Belgacom en BIAC): ‘Maskers af’ (klik hier voor meer info en bestelling). Maar om echt een steen in de kikkerpoel te kunnen gooien, weegt dit werkje van Libert, dat in de eerste plaats een schotschrift en manifest is, echter te licht. Het kan hoogstens beschouwd worden als een eerste niet onaardige aanzet, als een schot voor de boeg.

Tot slot: over enkele weken zullen we de overige bevindingen uit de bevraging van HRM Net over de management- en/of HR-vakboeken publiceren. Onder andere de rangschikking van en commentaren op de meest gelezen boeken evenals suggesties van lezenswaardige maar in onze boekenrubriek ontbrekende publicaties zullen we dan bekendmaken.

16/2/2005 door Marc Ernst

HRM-weblog van Marc Ernst

 
'Echt nieuws is informatie die iemand niét gepubliceerd wil zien'
(Christian Van Thillo, CEO De Persgroep)


'Het is tijd om te bepalen waar het allemaal op staat'
(Bram Vermeulen & Freek de Jonge)


'Schop de mensen, tot ze een geweten krijgen.' 'Wat heeft het alles voor zin?' (L.P. Boon)

'Anger is a gift' (Zack de la Rocha/Rage Against The Machine)

op hrmblogs.net
www (via google)

Blogs uit mijn 'vroeger leven'

Archief van blogs die ik eerder op hrm.net publiceerde