Herstructurering Agfa Gevaert: bedenkingen, achtergronden en (saillante) weetjes

De communicatie rond de kostenbesparingen (herstructurering en ontslagen) bij Agfa Gevaert is ongetwijfeld 'professioneel' gevoerd. In de pejoratieve betekenis van het woord dan wel: gewiekst. Maar ze is vooral onvolkomen. Want tot hiertoe is nergens, naar het grote publiek en evenmin naar de medewerkers en hun syndicale vertegenwoordigers, met harde en overtuigende cijfers de noodzaak van de herstructurering aangetoond. Dat had nochtans tamelijk eenvoudig gekund.

Om de geesten voor te bereiden op de latere onheilstijding werd in de laatste week van juni aangekondigd dat er herstructureringen op til waren en dat er 250 miljoen euro diende bespaard. Details werden er officieel niet verstrekt. Maar via onder andere de Gazet van Antwerpen werd alvast meegegeven "dat er mogelijks in het hoofdkwartier in Mortsel evenveel jobs zullen sneuvelen als destijds bij Bell." Drie jaar geleden vielen er bij Alcatel-Bell een duizendtal ontslagen.

Ondertussen gaf de CEO, Marc Olivié, in diverse interviews (o.a. De Standaard en De Tijd) elementen die de noodzakelijkheid van de maatregel inhoudelijk duiden en onderbouwen. En dus de geesten er op voorbereiden. Maar die communicatie was veel te algemeen en beperkte zich veelal tot het toelichten van de huidige strategie en het terugblikken op het verleden (onder meer de stijgingen van de grondstofprijzen en de evolutie van analoge naar digitale producten).

In het algemeen had de communicatieve aanpak trouwens een hoog déjà vu-gehalte: bij de aankondiging van het Horizont-plan enkele jaren gelden is men op krek de zelfde manier tewerk gegaan. Men hoefde bij wijze van spreken slechts copy & paste te doen met het bestaande communicatieve 'draaiboek'. Het communicatief verpakken van de boodschap, die vooral zo niet uitsluitend financieel van aard is, is een kolfje naar de hand van chief financial officer Anne Vleminckx. Vleminckx was in een vroeger leven nog director corporate communications bij de Generale Bank. (Haar vroegere Generale-baas, toenmalige directievoorzitter Fred Chaffart, die moest wijken omdat hij een tegenstander was van de overname door Fortis, is vandaag bestuurder bij Agfa Gevaert.)

De timing voor de eerste beperkte 'communicatie' (niet of onvolledig communiceren is immers ook communiceren - weten we sinds Watslawick) was natuurlijk niet toevallig: net voor het begin van de vakantie, een tijdstip waarop om evidente redenen weinig reactie laat staan weerstand te verwachten valt. In eerste instantie van de locale syndicalisten en medewerkers van het bedrijf. Op die manier heeft iedereen ook wat tijd om het nieuws te laten doordringen en te verwerken. Wat ongetwijfeld ook een rol speelde bij de timing is het feit dat de nieuwe wereldwijde HR-director, Marcel Van Aken, pas medio augustus aan de slag kon. Van Aken is door headhunter Russel Reynolds 'gevonden'. Niet echt een verdienste want wie een beetje vertrouwd is met het Belgische HR-wereldje zou al snel bij Van Aken zijn uitgekomen. Omwille van diens profiel (specialist vakbondsrelaties en herstuctureringen) maar ook omdat het algemeen bekend was dat hij bij zijn vorige werkgever, Glaverbel, niet in aanmerking kwam om wereldwijd HR-director Michèle Gillot op te volgen wanneer die eind dit jaar met pensioen gaat. "Geen echte brede noch internationale HR-ervaring, te Vlaams, te rechtoe-rechtaan, te weinig diplomatisch" zijn zowat de meest voorkomende (en off the record-geformuleerde) kanttekeningen die men in dat verband kan optekenen. Men moet geen groot psycholoog zijn om te vermoeden dat een ambitieus iemand als Van Aken, in die omstandigheden, oren zou hebben naar een interessant aanbod.

(Als belangrijkste kanshebber als opvolger van Gillot bij Glaverbel, wordt Nicolas Martella getipt. Martella, die in 1978 afstudeerde in de 'industriële relaties' aan de universiteit van Montreal in Canada, is onder meer verantwoordelijk voor het wereldwijde kaderbeleid (management development, aanwervingen en compensations & benefits) bij Glaverbel; met inbegrip van dat in België. Indien de verkiezing van de HR-manager van het jaar een minimum aan ernst bezat (nu is het een hoogst hilarisch en vooral gênant spektakel) had Van Aken omwille van dat laatste trouwens nooit genomineerd mogen worden voor die titel. Hij werd tot HR-manager van het jaar verkozen in 2005. Volgens het reglement van de wedstrijd dient men in zijn organisatie de nummer één te zijn op HR-vlak, eindeverantwoordelijk voor het hele HR-beleid.)

Indiscreties van potentiële kandidaten die door Russel Reynolds zijn benaderd zijn leerzaam voor wat betreft zowel een correct begrip van de taak van Van Aken als het vermoedelijke tijdelijk karakter van zijn opdracht. Een researcher van de koppensneller heeft immer in haar contacten met diverse potentiële kandidaten laten verstaan dat gezocht werd naar iemand "om de boel op te kuisen en dat na twee jaar zou gezocht worden naar een andere HR-director". Cynisch of niet, het is in elk geval volledig in lijn met het recente verleden van het bedrijf dat op vijf jaar aan zijn derde HR-director toe is (een weinig begerenswaardige situatie dat het deelt met tal van andere ondernemingen).

Of Van Aken over een tweetal jaar nog aan de slag zal zijn bij Agfa Gevaert is dus alles behalve zeker. En mocht dat nog wel het geval zijn, zal dat, naar alle waarschijnlijkheid, niet langer in de functie zijn van corporate HR-director en met de zelfde verantwoordelijkheid als vandaag. Om tal van redenen trouwens. In de eerste plaats omdat tegen dan het huidige Agfa Gevaert, zoals aangekondigd, zal opgesplitst zijn in drie onafhankelijke businessgroepen : Graphics, HealthCare en Materials. (De nieuwe entiteit Materials zal alle activiteiten voor filmproductie en de nicheproducten van de huidige divisie Specialty Products groeperen en zal worden gepositioneerd als een onafhankelijke leverancier van film en aanverwante producten.)

Vanaf eind van dit jaar zal Agfa Gevaert NV opereren als de holdingmaatschappij van de drie onafhankelijke entiteiten. In een dergelijke structuur is weinig of geen behoefte meer aan een corporate HR-functie op groepsniveau. Op (relatief korte) termijn zal het HR-beleid op groepsniveau dan ook totaal uitgehold en verhuisd zijn naar de divisies. Insides stellen trouwens dat nu reeds corporate HR bij Agfa Gevaert een mager beestje is en in elk geval weinig met strategische HR en alles met operationele herstructureringen (lees: ontslagen) te maken heeft. Herstructureringen en afvloeiingen zijn een constante in de recente geschiedenis van het bedrijf.

Het laat zich vermoeden dat Van Aken vooral zoniet uitsluitend naar Gevaert gehaald is om het nieuwe rondje herstructureringen door te voeren en de verzelfstandiging van de divisies voor te bereiden. Dat laatste heeft immers nogal wat sociale aspecten, onder meer op het vlak van uniformicering van de diverse CAO. Of hij nadien nog een rol zal kunnen spelen in een van de divisies is, volgens een bron die het bedrijf goed kent, erg twijfelachtig. "Hij zal tegen dan naar alle waarschijnlijk zowal verbrand als opgebrand zijn." Opgebrand want het is een taaie en veeleisend opdracht waarvoor hij staat. Verbrand omwille van de hoge mate van 'politisering' van het bedrijf, waaronder de rivaliteit tussen de divisies en het gevecht voor de stoel tussen hun hoofden. Een bijkomende moeilijkheid voor Van Aken, zelf op korte termijn, is, volgens bepaalde bronnen, dat bij Agfa Gevaert zijn vakbondsverleden wel eens tegen hem zou kunnen werken. De syndicale delegatie kennende, die "erg combattief maar wel loyaal is", mag niet uitgesloten worden dat hij als een 'overloper' zal beschouwd worden.

Of dat inderdaad het geval is, valt vandaag moeilijk te achterhalen. Feit is wel dat in syndicale kringen Van Aken niet enkel vrienden heeft. Getuige hiervan de tamelijk virulente en vileine

 
'Echt nieuws is informatie die iemand niét gepubliceerd wil zien'
(Christian Van Thillo, CEO De Persgroep)


'Het is tijd om te bepalen waar het allemaal op staat'
(Bram Vermeulen & Freek de Jonge)


'Schop de mensen, tot ze een geweten krijgen.' 'Wat heeft het alles voor zin?' (L.P. Boon)

'Anger is a gift' (Zack de la Rocha/Rage Against The Machine)

Blogs

Extra


op hrmblogs.net
www (via google)

Blogs uit mijn 'vroeger leven'

Archief van blogs die ik eerder op hrm.net publiceerde

Best HRM-blogs

Belgium

Worldwide

General Recruitment Training & Development HR-law Benefits HR-tools & technology