Bij het heengaan van Gerard Reve: HRM(ers) en literatuur

Het moment dat ik vorige week, op Canvas, hoorde dat schrijver Gerard Reve overleden was zal in mijn geheugen gegriefd blijven. Net zoals dat het geval is met het ogenblik waarop ik het schielijk overlijden vernam van andere 'jeugdidolen' van me zoals bijvoorbeeld John Lennon (1980), Jean-Paul Sartre (1980) of Andy Warhol (1987).

Eergisteren avond, op Nederland 3, heb ik naar de verfilming gekeken van 'De Avonden' van Reve. Dat is de roman waarmee hij in 1947 debuteerde en ongetwijfeld zijn meest gekende boek. Volgens kenners ook zijn beste. In mijn geval hoe dan ook het enige van Reve dat ik gelezen heb. U moet weten dat ik het eerder voor non-fictie en (auto)biografieën* heb en maar met mondjesmaat romans lees. Maar 'De Avonden' is een van die romans die me, als adolescent, van mijn sokken blies (samen met onder meer 'On the road' van Jack Kerouac, 'The catcher in the rye' van Salinger, 'Steppenwolf' van Hermann Hesse en 'Een roos van vlees' van Jan Wolkers).

Zoals wel meer het geval geldt ook voor 'De Avonden' dat het boek beter is dan de film. De verfilming slaagt er niet, of althans niet genoeg, in om de beklemmende, sombere sfeer van het boek te vatten en over te brengen. Ook de bijtende humor van hoofdpersonage Fitz van Egeters, zijn verweer om te ontsnappen aan de verstikkende kleinburgerlijkheid, leegheid en enggeestigheid van zijn ouders en de tijd waarin hij leeft - het naoorlogse Nederland - komt in de film niet helemaal tot zijn recht. Een tegenvaller dus, waar zelfs de acteurprestatie van Thom Hoffman (speelt ook in Dogville, de meesterlijke film - in zekere zin een antifilm, of minstens toch atypische film - van Dogma-regisseur Lars von Trier) niets kan aan verhelpen.

Deze lange aanloop om te komen tot waar ik wilde zijn: HRM(ers) en literatuur. Dat is niet bepaald een geslaagde combinatie. Zeker niet in kwantitatief opzicht. En vooral niet in Vlaanderen. Voor zo ver mij bekend hebben zeggen en schrijven twee Vlaamse HR-professionals romans geschreven: Jan Verhenne (gepensioneerd HR-director van de Bekaert-groep) en Patrick De Bruyn (zelfstandig executive searcher, werkte voorheen op HR-vlak onder meer voor Digital).

Verhenne publiceerde onder het pseudoniem Alxel Bouts. Behalve hun HR-achtergrond hebben De Bruyn en Bouts/Verhennen nog iets gemeen: ze schreven allebei detectives en thrillers/misdaadromans. En publiceerden alle twee bij uitgeverij Manteau - hoewel niet enkel daar.

Eigenlijk is er nog een derde Vlaamse HRM-er die iets met de 'schone letteren' (te maken) heeft: Freddy Lelie, ex Digital en Deutsche Bank - vandaag niet meer professioneel actief. Lelie heeft een quasi voltooide roman geschreven (vier van de vijf hoofdstukken zijn klaar). Het manuscript is ooit door Koen Meulenaere, de columnist/chroniqueur van Knack, gekend om zijn met vitriool geschreven rubriek en het feit dat hij niets of niemand ontziet, gelezen en 'goed bevonden' is. Waar Lelie zijn nimmer gepubliceerde boek over gaat, is (me) niet bekend. De (voorlopige?) titel luidde 'Het vijfde seizoen', maar daarmee is de inhoud nog niet gekend. Of het onbrekende hoofdstuk er ooit komt en het boek een uitgever vindt, valt af te wachten. Ik ben er in elk geval benieuwd naar.

Het eerste boek van Patrick De Bruyn (psycholoog van opleiding en geboren in 1955) verscheen in 1977: Angst om de Gijzelaars. Het was een jeugdboek. Hiervoor ontving hij een aanmoedigingsprijs. In 1998 lag 'File' in de boekwinkel. Dat werd omschreven als een 'beloftevol debuut'. In 2000 volgde 'Indringer'. Dat boek werd genomineerd voor de Hercule Poirot-prijs, de Vlaamse tegenhanger van de Nederlandse Gouden Strop. Vervolgens verscheen 'Vermist', door de Detective & Thrillergids van Vrij Nederland beloond met drie sterren. In 2004 rolde 'Verminkt' van de persen. Het werd eneens bekroond met drie sterren en daarnaast genomineerd voor diverse Nederlandse en Vlaamse prijzen. Sinds vorige maand is zijn nieuwste boek uit: Verdoemd. Het verhaal speelt zich voor het eerst helemaal buiten de werksfeer af.

Productiehuis MMG - maker van o.a. De zaak Alzheimer (van regisseur Eric Van Looy), Brussels by night (van Marc Didden) en Wait until spring Bandini (van Dominique Derudder) alsook van de VRT-series Flikken en Windkracht 10 - sloot enig tijd geleden met Patrick De Bruyn een akkoord over de verfilming van zijn thriller Verminkt.

Het werk van Patrick De Bruyn kenmerkt zich door een beschrijving van gewone mensen die door het noodlot of door eigen toedoen in een nachtmerrie belanden. Hij schrijft dus over angsten die iedereen kent, die elkeen soms wel heeft.

In zijn boeken zit niet enkel een grote mate van sociale herkenbaarheid maar ook van maatschappelijke bewogenheid. Zo bevat 'Verminkt' veel emoties over het hebben van stress als gevolg van werkonzekerheid en werkeloosheid.

Een ander kenmerk van Patrick De Bruyn is de uitvoerige en zorgvuldig research. Net zoals dat het geval is voor Jef Geeraerts. Die schreef ook misdaadboeken (maar tevens andere, zoals over het Belgische kolonialisme - Gangreen I & II - en Opus Dei). In zijn laatste boek ('Verminkt') maakt Patrick De Bruyn zelf zijn opwachting als personage. In zijn twee eerste boeken beperkte hij zich tot het opvoeren van een niet bij naam vernoemde ik-persoon die 'toevallig' ook headhunter en gehuwd is, drie kinderen heeft en wel eens een misdaadverhaal pleegt.

Scheikundig ingenieur Jan Verhenne (1938) debuteerde in 1981 als romancier met 'Martin en Martinus' en kreeg daarvoor een prijs voor het beste literaire debuut. Ondertussen heeft hij dertien romans en drie novellen op zijn naam staan. Zijn literair werk omvat een breed aanbod van genres: romans, dagboeken en essays. Vaak combineert hij in één werk deze verschillende literaire typologieën. Typisch voor Bouts is ook dat hij wisselt van vertelperspectief en de chronologie van het verhaal op zijn kop zet. Hij schreef nogal wat misdaadromans, onder meer: Wolven (1988), Het paradigma (1991, door de openbare omroep verfilmd als Het glas van rome en dood); Rosé de Provence (1992); Residence Elckerlyc, DF (1996) en Elektrocutie (2003).

Ander boektitels zijn: In memoriam (1995); Kaïn (1998), De glazen deur (1983) en De derde dag (1984).

In zijn politieromans duikt steevast als hoofdpersoon inspecteur Toets op. Verhenne is getrouwd met beeldend kunstenares Ghis Devos, die zijn werk sterk beïnvloedt (heeft) en vader van twee kinderen (Pascale en David).

* de meest recente biografie die ik las is die over Hannah Arendt (sterk geëngageerde filosofe, auteur van o.a. The origins of totalitarism), geschreven door de Vlaming Peter Vennemans. Daarvoor zette ik mijn tanden in de dikke turf die Jung Cang (auteur van Wilde Zwanen), samen met haar echtgenoot, schreef over Mao. De laatste roman die ik (met veel plezier) las, is Los van Tom Nagels. De bescheiden lectuur van romans probeer ik te compenseren door het lezen van interviews met schrijvers en boekenrecensies (in Knack, De Morgen, De Standaard en De Tijd). Onlangs twee bundels met dergelijke interviews gelezen: Praten als ambacht (van Knack-journalist Piet Piryns) en God en Vitriool (interviews met schrijfster Connie Palmen). Maar mijn lectuur bestaat overwegend uit boeken over politieke, sociologische, geschiedkundige of algemeen maatschappelijke thema's; met een voorkeur voor 'onderzoeksjournalistiek'. Recent gelezen dergelijke boeken zijn: De uitverkoop van het ACW. Een verhaal van geld en idealen (van Didier Verbruggen), Rechts voor de raap (Jean-Marie Dedecker) en De rijkste families van België (Tony Conejaerts). Momenteel ligt er op het nachtkastje: Atheologie. De hoofdzonden van jodendom, christendom en islam (Michel Onfray), Leve de globalisering (Johan Norberg) en een bundel gedichten van Jotie t'Hoofd.

17/4/2006 door Marc Ernst

HRM-weblog van Marc Ernst

 
'Echt nieuws is informatie die iemand niét gepubliceerd wil zien'
(Christian Van Thillo, CEO De Persgroep)


'Het is tijd om te bepalen waar het allemaal op staat'
(Bram Vermeulen & Freek de Jonge)


'Schop de mensen, tot ze een geweten krijgen.' 'Wat heeft het alles voor zin?' (L.P. Boon)

'Anger is a gift' (Zack de la Rocha/Rage Against The Machine)

op hrmblogs.net
www (via google)

Blogs uit mijn 'vroeger leven'

Archief van blogs die ik eerder op hrm.net publiceerde