Een hommage - met weerhaakjes - aan Josephine Overeem, een verwante journalistieke pitbull (tot voor kort hoofdredacteur/uitgever van CV News)

Mijn eerste volwaardige job in de media, als vers afgestudeerde licentiaat in de communicatiewetenschappen, was bij Pub-magazine in 1984. Pub is een vakblad over marketing, reclame en media. Ik ging er aan de slag als advertsing en special project manager. De uitgeefsector was me echter niet onbekend. Voordien werkte ik, voor en tijdens mijn studies, voor tal van uitgeefbedrijven en media; vooral als freelance redacteur/journalist.*

De toenmalige eigenaar van Pub was Josephine Overeem. In 1987 verkocht ze het blad aan Kluwer dat het stroomlijnde tot een goedgemaakte en zakelijk succesvolle maar ietwat fletse publicatie ('een reclamefuik', volgens Overeem onlangs in Trends) waar het concern een patent op heeft. Let wel: in vergelijking met de meeste HR-vakbladen, Belgische en andere, is Pub nog behoorlijk kritisch en niet bang om de lezers/adverteerders (in het geval van de vakpers zijn sommige lezers ook adverteerders), af en toe en met mate, tegen de haren te strijken.

De weinigen in de HR-sector die zowel Overeem als uw dienaar kennen, vergelijken me wel eens met haar. Toegegeven, ik ben een even moeilijk mens als zij. Maar wat meer is: blijkens twee onlangs gepubliceerde interviews met haar (in Trends van 8 december en De Morgen van 7 januari), naar aanleiding van de stopzetting van CV News, de nieuwsbrief over reclame en media die ze sinds 1990 uitgeeft, zijn er nog andere dan karakteriŽle gelijkenissen tussen mevrouw Overmeem en mezelf. We houden er blijkbaar min of meer de zelfde journalistieke opvattingen op na. Zou mijn eerste werkervaring diepere sporen nagelaten hebben dan ik zelf vermoedde? Dat zou des te opvallend zijn omdat mevrouw Overeem, die zichzelf in De Morgen omschrijft als 'een liefdevolle bitch', niet eens actief betrokken laat staan aanwezig was bij Pub toen ik er werkte in de periode 1984 - 1985. In die tijd was ze chef van de reportageploeg van het dagblad 24 Uur, een tabloid-krant die het amper enkele weken uithield en in (eigenlijk: nŗŗst) de markt is gezet door de VUM - de uitgever van onder meer De Standaard en Het Nieuwsblad. In het vraaggesprek met De Morgen wijdt ze het mislukken van 24 Uur aan 'de kortzichtigheid van de bazen'. Dat is niet ver benevens de waarheid. Vorig jaar illustreerde de VUM met het vroegtijdig stopzetten van Espresso - een soort light en jeugdige versie van De Standaard - dat het nog steeds in dat bedje ziek is.

Gezien haar afwezigheid bij Pub toen ik er aan de slag was, is de invloed van Overeem op mijn opvattingen over journalistiek en een kwaliteitsvolle vakpers wellicht bescheiden. Mijn denkbeelden op dat vlak zijn waarschijnlijke elders, in embryonale vorm, tot stand gekomen. Of zaten ze gewoon in mijn 'genen' ingebakken, is het een kwestie van de aard van het beestje. Bij Pub, en ongetwijfeld nadien ook elders, zag ik dat een andere, zin- en eervolle manier, om aan journalistiek te doen mogelijk was en heb ik geleerd hoe de smalle marge voor dergelijke aanpak te benutten en te bewandelen.

Overeem maakte met CV News een eerder confidentiŽle maar gezaghebbende en bijwijlen gevreesde publicatie. Eentje waar volgens De Morgen 'het halve adverteerdersdom een kriebelvariant op de vogelpest kreeg'. Om jaloers op te zijn, quoi.

Ik pluk de meest relevante (en ook een beetje pittige) passages uit de vraaggesprekken met Trends en De Morgen. Zo weet u, lezer, par personne interposťe, wat ik over journalistiek en uitgeven denk. In het algemeen en met betrekking tot het uitgeven van vakpublicaties. U kan er uw voordeel mee doen in uw contacten met ondergetekende. Lees het als mijn journalistieke credo. Maar ook als een eerbetoon aan een grand old lady van de vakpers in dit land, om het met de woorden te zeggen van Eddy DaniŽls. DaniŽls is de ex hoofdredacteur van het opgedoekte carriŤreblad Intermediair/Imediair en sinds een tweetal jaar met brugpensioen. Deze notoire vrij- en dwarsdenker leerde het journalistieke mťtier bij Pub en van Josephine Overeem. Na de overname door Kluwer kreeg hij de bons wegens 'balorigheid': hij hekelde, terecht, in een kritisch en badinerend getoonzet artikel een betwistbaar initiatief van de toenmalige machtige 'Kamer van reclame-adviesbureaus'; de details herinner ik me niet meer. De toenmalig directeur van Pub en zijn dienstdoende hoofdscribent, twee slapjanussen zonder ballen aan hun lijf, waren geplooid voor de druk van de 'kamer'.

Niet onbelangrijk om onderstaande citaten beter te begrijpen en te situeren, is het volgende: Overeem is van Nederlandse afkomst en de dochter van een oud journalist van de Volkskrant, een kwaliteitsklant van boven de Moerdijk.

(Ö)

"Ik ontbeer ook in de kwaliteitspers alertheid ťn hersenactiviteit"

" Ik heb met CV News af en toe gezondigd tegen de wetten van de journalistiek en heb dat bewust gedaan. Ik heb nieuws en commentaar gemengd, subjectiviteit en objectiviteit. Ik had daar gewoon zin in, vond dat leuk. Veel rechtzettingen heb ik echter niet gekregen, ik kan ze op een hand tellen. "

" Ik wou straf zijn in mijn berichtgeving. De mensen moesten over mij praten en daarvoor diende soms iets opzijgeschoven. Van lauwe journalistiek groei je niet. Het was geen kwestie dat iedereen moest denken zoals ik, maar ik wou wel dŗt ze gingen nadenken. Josephine schreef iets, er volgt een noodzakelijke uitval in de zin van: 'moet je nu eens zien wat ze weer geschreven heeft' maar even later kwam dan, iets stiller, 'tiens, hier heeft ze wel een punt gemaakt'."

"VTM dreigde (in de jaren tachtig, toen bijna alle Vlaamse uitgevers aandeelhouder van VTM waren mediajournalisten amper of niet vrij konden berichten over de zender; m.e.) een campagne en dus miljoenen franken advertentiegeld weg te nemen bij De Morgen. Maar de mediaredacteur schreef gewoon verder, omdat de toenmalige directeur Egbert Hans (nu hoofd van persagentschap Belga; m.e.) en hoofdredacteur Paul Goossens (tegenwoordig chef van de zogenaamde Europa-desk van Belga; m.e.) voor een onafhankelijke berichtgeving stonden."

"Ik zie steeds minder journalisten met een middenvinger en een slecht karakter. Hoe velen durven fuck you te zeggen tegen hun uitgever? Zij betalen het loon van de angst. Je moet durven? Doorduwen, vragen, ervoor gaan".

"Ik was al lang 'rijk' geweest had ik mijn ziel verkocht, toegegeven had aan adverteerders die mijn pen probeerde te leiden. Ik kon het niet, want ik was het die elke ochtend in mijn spiegel moest kijken."

"Men heeft moeten wennen aan mijn aanpak. Ondertussen weet men dat ik een bijtertje ben, doorvraag, vervelende vragen stel, iets uitpluis. 'Het vak' is dat gewoon geworden."

" Men houdt niet van journalistiek in BelgiŽ. Ik bleef steeds de stoorzender. In Nederland en Engeland is de journalistiek geÔntegreerd in het publieke leven. Ze wordt aanvaard en is volwassen. De echte journalistiek gaat altijd uit van een slecht karakter en dat wordt hier gesmoord."

"Ik zie (met betrekking tot de berichtgeving over de geluidhinder in de Brusselse Noordrand door overvliegende vliegtuigen, Overeem woont in Strombeek-Bever; m.e) eens te meer een zeer onvrije pers en niemand die investeert in onderzoeksjournalistiek".

" Als je iets nieuws opstart en het is goed pakt het in Nederland onmiddellijk. In BelgiŽ dien je ontzettend te sleuren en vecht je tegen de wet van de traagheid."

Tot zover dit kwistig strooien met sappige maar daarom niet minder rake quotes. Als afsluiter volgende bedenking (die door sommigen wellicht not done en kwaadaardig zal beschouwd worden, maar so be it):

8/1/2006 door Marc Ernst

HRM-weblog van Marc Ernst

 
'Echt nieuws is informatie die iemand niťt gepubliceerd wil zien'
(Christian Van Thillo, CEO De Persgroep)


'Het is tijd om te bepalen waar het allemaal op staat'
(Bram Vermeulen & Freek de Jonge)


'Schop de mensen, tot ze een geweten krijgen.' 'Wat heeft het alles voor zin?' (L.P. Boon)

'Anger is a gift' (Zack de la Rocha/Rage Against The Machine)

op hrmblogs.net
www (via google)

Blogs uit mijn 'vroeger leven'

Archief van blogs die ik eerder op hrm.net publiceerde