VBO-simplisme en ideologische scherpslijperij i.v.m. werktijdverlenging krijgt weerwerk

Bart Sturtewagen, adjunct-hoofdredacteur en commentaarschrijver van De Standaard, was erg duidelijk in zijn edito van 23 augustus: "Het VBO vergist zich al de hele zomer door het grote ideologische gevecht rond de 40 -uren te willen voeren." Men zou kunnen tegenwerpen dat het 'maar' een scribent is die de niet weinig demagogische VBO-recepten met betrekking tot de verlenging van de arbeidsduur, kapittelt, maar ook vanuit academische hoek kreeg de werkgeversfederatie de laatste weken de wind van voren. In een interview met De Morgen maakt KUL-professor Jozef Konings eveneens brandhout van de stelling dat verlening van de werktijd de ultieme oplossing is voor zowel de competitiviteit van de ondernemingen als de gezondheid van de sociale zekerheid. "Werknemers langer laten werken houdt het delokalisatieproces niet tegen. In Oost-Europa liggen de lonen wel vijf keer lager dan bij ons, maar de productiviteit is ook vijf keer minder hoog." Als klap op de vuurpijl was er dan ook nog de interessante Vrije Tribune in De Tijd auteurs Frits Groenewegen (Analysis Director) en Henk de Jong (Vice President Manufacturing Sector Europe) van Celerant Consulting, een vooraanstaand consultant die bedrijven helpt betere resultaten te bereiken door hun operationele prestatie te verbeteren. De Benelux-medewerkers van Celerant, een filiaal van Novell Inc., zien weining heil in het verlengen van de werkduur. Innovatie is de sleutel tot blijvend succes, stellen ze. Enkel interessante passages uit hun opinieartikel:

"Welke concurrentiepositie hebben we eigenlijk dat we met lagelonenlanden moeten concurreren? Impliciet zeggen we daarmee dat onze diensten en producten tot commodities zijn geworden die door alles en iedereen gemaakt kunnen worden. Daardoor zitten we vol in de prijserosie en dus in de kostenconcurrentie. Een strijd die we nooit zullen winnen. In China bedragen de loonkosten pakweg 3 procent van die in West-Europa. Als de discussie over de 40-urige werkweek in de kostencontext wordt gevoerd, zitten we op de verkeerde weg, een doodlopende weg. Ook het pensioenprobleem wordt er niet door opgelost. We gaan immers niet ineens meer jaren werken en zo meer jaren pensioenpremie opbouwen."

"Natuurlijk zijn kosten belangrijk, maar alleen wanneer de kostenbesparing aangewend wordt om de toekomst van een bedrijf te ondersteunen. Nissan is een mooi voorbeeld van de verwijdering van overbodig gemaakte kosten en aanwending van vrijgekomen middelen voor ontwikkeling van een nieuwe generatie van aansprekende automodellen, zoals de Z. Bedrijven die kwalitatief hoogwaardige, innovatieve producten ontwikkelen en produceren, boeken daarmee indrukwekkende resultaten, denk maar aan Senseo (Philips), iPod (Apple) en Magnum-ijsjes (Unilever). Om langdurig de westerse concurrentiepositie te verhogen moeten bedrijven zich richten op continue innovatie van producten en het productieproces. Het moederbedrijf Renault is een goed voorbeeld van procesinnovatie. Het zal het eerste automobielbedrijf zijn waarvan alle onderdelen in zijn magazijnen en in de productielijnen worden besteld op het moment dat een klant een auto koopt."

"Innoveren is dan ook de boodschap, maar waarom zou een bedrijf dat van een 35-urige naar een 40-urige werkweek gaat ineens innovatiever worden? Innovatie komt van slimmer werken, niet van meer werken. Een 40-urige werkweek draagt op zich niets bij aan een kenniseconomie waarvan we met zn allen dromen. Het thema moet niet aantallen uren zijn, maar gedrag. Het gaat erom dat we gedrag stimuleren dat het innoverende vermogen van een onderneming verhoogt. Door meer uren te gaan werken zal dat gedrag niet veranderen. Op zichzelf staand is de 40-urendiscussie grote onzin. Het wordt tijd dat we nu eindelijk eens die innovatie agenda voorwaarts gaan."

Blijkbaar hebben de VBO-tenoren ingezien dat hun mayonaise niet pakte, en beslisten ze om van tactiek te veranderen. De laatste dagen klinkt het ongewoon genuanceerd dat het "in sommige sectoren geen enkel zin heeft" langer, bijvoorbeeld veertig uren, te werken. De nieuwe boodschap luidt: loonbevriezing. Het is onduidelijk (maar twijfelachtig) of de patronaatsorganisatie met haar pleidooi ook de bevriezing of beperking van de salarissen van de topmanagers bedoelt. Wat mij betreft dringt zich op dat vlak niet enkel een bevriezing maar ronduit een plafonnering op. Me dunkt dat een loonspan van maximaal 20 (m.a.w. dat het verschil tussen het hoogste en laagste salaris 1 tot 20 bedraagt) toch voldoende speelruimte biedt om zowel talent, zin voor initiatief en risico als inzet te belonen. En elk geval heb ik nog nooit iemand met overtuigende argumenten weten aan te tonen dat zulk niet het zou zijn.

Wat mij betreft kan gerust ook overwogen worden om de winsten en de dividenten voor de aandeelhouders minstens een tijdje te 'bevriezen', ze op termijn eveneens ronduit te beperken. Een limiet op de bruto winsten of de rentabiliteit op het eigen vermogen van 20 procent lijkt me een zinvolle benadering. In nogal wat gevallen, onafhankelijk van de sector of het product/de dienst, ligt dat percentage (aanzienlijk) hoger. En dan heb ik het nog niet (gehad) over de wenselijkheid om eveneens werk te maken van de heffing van een vermogensbelasting. Wie dit alles onrealistische en achterhaalde gauchistische praatjes vindt, misschien wel afkomstig van een crypto communist (wat deze jongen geenszins is: al erken ik dat het marxisme op het vlak van de analyse van de maatschappij zinvolle concepten leverde; ben ik er evenzeer van overtuigd dat de toepassing van die ideen tot gigantische maatschappelijke rampen geleid hebben), moet toch eens stil staan bij het volgende: de pleitbezorgers van het algemeen enkelvoudig stemrecht, van de achturendag en van de afschaffing van de slavernij werden destijds ook niet ernstig genomen.

23/8/2004 door Marc Ernst

HRM-weblog van Marc Ernst

 
'Echt nieuws is informatie die iemand nit gepubliceerd wil zien'
(Christian Van Thillo, CEO De Persgroep)


'Het is tijd om te bepalen waar het allemaal op staat'
(Bram Vermeulen & Freek de Jonge)


'Schop de mensen, tot ze een geweten krijgen.' 'Wat heeft het alles voor zin?' (L.P. Boon)

'Anger is a gift' (Zack de la Rocha/Rage Against The Machine)

op hrmblogs.net
www (via google)

Blogs uit mijn 'vroeger leven'

Archief van blogs die ik eerder op hrm.net publiceerde