Het stond onopvallend, zelf ietwat weggemoffeld, in Trends van vorige week: de nationale voorzitter van ABVV/FGTB Metaal (de CMB), de 55-jarige Herwig Jorissen, was tussen zijn 17 en 19 jaar lid van het fascistische/neonazistische VMO (Vlaamse Militanten Orde). Let wel: hij was er lid van, niet zo maar een sympathisant. Die racistische organisatie (ze huldigde het white power-beginsel en was tevens zowel islamofoob als antisemitisch) is in de jaren tachtig buiten de wet gesteld wegens vorming van een privé-militie (er was toen nog geen wet tegen het racisme). Daarnaast zijn tal van haar leden veroordeeld wegens gebruik van geweld, onder andere tegenover allochtonen en progressieve/linkse militanten. In zijn jonge jaren was onder meer Vlaamse volksvertegenwoordiger Pieter Huybrechts (Vlaams Belang) lid van de VMO. Een verleden dat hij vandaag niet eens loochent, er zelf fier op is.

Herwig Jorissen komt uit een rechtse Vlaams-nationale familie. Langs moederskant is hij verwant met Wim Jorissen, een ex Volksunie-man (hij was trouwens een van de stichters van de partij) die aan de basis ligt van de oprichting van de VMO als ordedienst annex knokploeg van de toenmalige VU en tevens jarenlang pleitbezorger van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. André Vlerick, de founding father van de gerenommeerde business school die zijn naam draagt en ooit minister van financiën en ondervoorzitter van de toenmalige Kredietbank, de voorloper van de huidige KBC, was het racistische apartheidsregime ook genegen; om maar te zeggen dat niet enkel de malloten van de VMO maar ook heel wat notoire leden van het Vlaamse establishment destijds sympathiseerden het blanke minderheidsregime van Zuid-Afrika.

In een 'Eminent'-portret van Trends-redacteur Guido Muelenaer wordt Jorissen, terloops, geconfronteerd met zijn VMO-verleden. Hij bevestigt het maar maakt er kanttekeningen bij. Zo wijst hij ondermeer op de jeugdige leeftijd waarop hij in extreemrechtse vaarwaters zat, het feit dat die periode amper twee jaar duurde en dat hij uit een radicaal-nationalistisch en bescheiden milieu komt (een landbouwersgezin met tien kinderen).

Amper een dag na het verschijnen van het Trends-artikel werd de onthulling over Jorissen opgepikt door Johan Rasking in De Standaard. De Morgen bracht het nieuws in zijn zaterdageditie en adjunct hoofdredacteur Walter Pauli brengt de affaire Jorissen eveneens ter sprake in de rubriek Tussenstand (die eigenlijk vooral een analyse brengt van de macht van de beroepscentrales binnen de vakbond, ACV én ABVV). Pauli, een erg lucide journalist en zowat het linkse geweten van De Morgen (die niet zelden standpunten inneemt en analyses maakt die haaks staan op die van hoofdredacteur Yves Desmet), stelt, een beetje overdreven, dat in Zuid-Limburg (waar Jorissen en Pauli vandaan komen) "iedereen wist van het radicaal Vlaams-nationale verleden" van de ABVV-topman. Feit is in elk geval dat hij, Pauli dus, er weet van had en niet enkel omwille van zijn Limburgse roots maar omdat hij de laatste weken benaderd werd door diverse personen uit ABVV/FGTB-kringen met smeuïge verhalen over Jorissen (niet slechts over zijn VMO-lidmaatschap maar ook over vermeende financiële malversaties) met de bedoeling om een 'operatie beschadiging' op te zetten. Pauli beslist om dat VMO-verleden niet uit te brengen want vindt het weinig relevant. En na enig onderzoek blijken de verhalen over financiële onregelmatigheden een kwakkel.

Of Trends zich nu al dan niet heeft laten manipuleren, zich voor iemand zijn kar heeft laten spannen, valt niet te achterhalen. Het is niet uitgesloten maar misschien is de werkelijkheid  veel banaler. Eens de Trends-redactie beslist heeft (tijdens een redactievergadering) wie in de eerstvolgende 'Eminent' zal geportretteerd worden, gaat de redacteur die het artikel zal schrijven steevast wat rondbellen. Naar alle waarschijnlijkheid heeft die gesprekpartners, vooral Franstaligen, uit de Metaal-centrale aan de lijn gehad die hem maar al te graag wezen op de geruchten over het VMO-verleden van hun voorzitter. Met het 'lekken' van die informatie hadden ze zo hun eigen agenda: Jorissen in diskrediet brengen, zijn val bewerkstelligen. 

Het is een verkeerd te denken dat Jorissen enkel vijanden heeft bij de Franstalige CMB-vleugel. Ook sommige Vlaamse CMB-militanten en delegees, niet zelden uit de invloedssfeer van de PvdA (Partij van de Arbeid, het voormalige Amada), lusten de man rauw. Was hij het immers niet die destijds Amada-vrije provincies beoogde, de vakbond wilde uitkuisen van "Pvda-mollen". De eerste provinciale secretaris die het woord bij de daad voegde, was Karel Gacoms. Gacoms is voorzitter van het ABVV-Vlaams Brabant en federaal secretaris van CMB Noord-Brabant. Dat is opmerkelijk want volgensTrends van 16/8/2001 was Gacoms "in zijn jonge jaren nog lid van de jeugdorganisatie van het extreem-linkse Amada." Hij zette Renault-arbeider Stan Van Hulle uit de syndicale delegatie. "Niet omdat hij PVDA'er was, maar omdat hij de syndicale ordewoorden niet volgde," luidde het in Trends van destijds.

Vooral sinds de acties tegen het Generatiepakt kwam Jorissen in toenemende mate onder vuur te liggen bij de erg militante, sommigen gewagen zelf van de avonturistische, Franstalige provincies binnen de metaalcentrale. Jorissen mag dan wel een van de voormannen zijn in de strijd tegen het Generatiepakt en tevens van de acties tegen het 'verraad' van de SP.a (zoals tijdens het laatste congres van de partij toen de mandatarissen letterlijk en figuurlijk de rug gekeerd werden door protesterende syndicalisten), hij is realistisch en pragmatisch genoeg om te weten dat de vakbonden hoe dan ook ooit een 'eervol compromis' met de regering moeten bereiken over het Generatiepakt. De Franstalige/Waalse militanten van de rode metaalcentrale hangen eerder de harde en compromisloze lijn aan van staking tot de finish, tot de val van de regering (een standpunt die trouwens ook de Vlaamse voorzitter van de textielcentrale van het ABVV, Donald Wittewrongel, wordt ingenomen). Mogelijks heeft hun houding tegenover Jorissen en het Generatiepakt de communautaire splitsing van de CMB tot gevolg. Daarbij is het echter niet duidelijk of dat de bedoeling is dan wel het ongewilde gevolg. Feit is dat dergelijke splitsing voor de adepten van de 'eenheid van de arbeidersstrijd' (al dan niet van Pvda-stekking) niet echt welkom is, eerder vermeden dient te worden. Een heus dilemma dus. De communautaire splitising van de CMB behoorde echter ook zonder de 'affaire Jorissen' tot de mogelijkheid want het onderwerp stond op de agenda van het bijzonder congres van maart 2006. De boedelscheiding werd, zo wist De Standaard te melden, trouwens al maanden in alle stilte voorbereid, met inbegrip van de opmaak van de inventaris van de activa. Misschien heeft de beschadiging van Jorissen enkel een versnelling van splitsing van de CMB als doel (zo niet, zal dat er wellicht toch het gevolg van zijn).

Parenthesis: de PvdA verzweeg in zijn blad Solidair en op zijn website zedig dat Jorissen de aanvoerder was van de actie tijdens het SP.a-congres. Want dat was 'vijand' Jorissen te veel eer aandoen. Die protestactie leverde mooie want sterk symbolisch geladen TV-beelden en de inmiddels alom gekende repliek van Johan Vande Lanotte, volgens bepaalde bronnen tijdens zijn studentenjaren een rader-socialist en aanhanger van het anarcho syndicalisme, op dat "wie de socialisten de rug keert, in werkelijkheid naar rechts kijk" - een online van een stuitende onnozelheid en geen klein beetje beledigend voor de partijloze 'linksen' en Groen!-sympathisanten (in meerderheid toch ook 'progressieven').

De realo's uit de vakbond in het algemeen en het ABVV in het bijzonder vrezen dat zonder compromis er gegarandeerd nog hardere ('hartvochtigere') maatregelen genomen zullen worden dan het geval in het huidige Generatiepakt, maatregelen die meer in lijn zullen liggen met wat terzake in het buitenland is doorgevoerd. De fundi's bestaan in hoofdzaak uit onafhankelijke strijdbare syndicalisten uit Noord en Zuid. Maar radicaal-linkse en communistische elementen met niet zelden Pvda-sympathieën of dito banden spelen onmiskenbaar een rol in de radicalisering. De 'neo-maoistische' PvdA beleeft momenteel hoogtedagen, net als tijdens het eerste antiglobalistische verzet in 1999. Haar discours en analyse is lange tijd niet meer zo populair geweest, vooral onder de arbeiders. Dat heeft ongetwijfeld niet enkel met de organisatorische slagkracht van de splinterpartij en haar gewiekste propaganda- en infiltratietechnieken te maken, maar ook, en misschien vooral, met het gegeven dat 'de werkmensen', mede door het internet, beter dan ooit zijn geïnformeerd over het feit dat er voldoende geld/rijkdom is om de gevolgen van de vergrijzing te betalen, onder andere op het vlak van de sociale zekerheid. Alleen moet men de politieke wil/moed hebben om maatschappelijke keuzes te maken. Om  bijvoorbeeld een belasting op de grote fortuinen in te voeren (een maatregel die, weliswaar in diverse mate en gewichten, in tal van Europese landen en zelf in de VS, toch niet bepaald een communistische heilstaat, bestaat). Ten lande wint het idee aan aanhang, ook in de media. Tal van editorialisten wezen de voorbije weken, toen de cijfers van de nationale bank over de rijkdom van de Belgen en de forse winstcijfers van sommige ondernemingen bekend werden, op de wenselijkheid én mogelijkheid van een belasting op het fortuin/kapitaal.

Twee weken gelden prijkte Albert Frère op de cover van Trends: het persoonlijke fortuin van de man bedraagt zowat 1 miljard euro. Uit diverse gegevens blijkt dat de kloof in ons land tussen de pakweg 10% superrijken (die samen 841 miljard euro bezitten en waarvan het fortuin volgens de meest recente schattingen elk jaar met 6% toeneemt - aanzienlijk meer dan de welvaartvaste 'groei' van het modale inkomen uit arbeid) en de rest van de bevolking de voorbije decenia enorm vergroot is. Door eindelijk werk te maken van de invoering van een belasting op 'het kapitaal' (van 0,5 tot 1%), die de bovenlaag van 10% treft, kan men het gros en wellicht zelf de integraliteit van de toenemende kostprijs van de vergrijzing financieren en de sociale zekerheid veilig stellen. Dat weet de overgrote meerderheid van de bevolking (die leeft van zijn arbeid, niet van zijn kapitaal en het rendement daar op); het is niet enkel de syndicalisten bekend. Dat er, om vooral demografische redenen, misschien/wellicht ook wat langer (maar dan wel ànders) zal moeten gewerkt worden, weliswaar niet in de mate dat de onheilsprofeten willen doen geloven, neemt men er dan wel bij. Tenminste, als men het gevoel heeft dat de lzwarste asten niet altijd op de zelfde, meest frêle, schouders terecht komen; dat er wat meer sociale rechtvaardigheid en billijkheid in het beleid zit.

Mocht het tot het gedwongen ontslag van Jorissen komen omwille van de man zijn extreemrechtse verleden, meer nog: mocht het daardoor tot een scheuring/schisma komen binnen de CMB, vrees ik dat de demagogie, chantage en intellectuele onzindelijkheid het gehaald hebben op het gezond verstand. Want geef nu toe: is het niet grotesk iemand te brandmerken en te kapittelen omdat hij 36 jaar geleden, als jongeling, domme dingen aanhing. Vooral als hij daar ondertussen openlijk afstand van genomen heeft en indien zijn huidige opvattingen en daden geenszins in verband kunnen gebracht worden met dat verleden, met zijn verwerpelijke ideeën van destijds. Ideeën, jawel. Niet eens daden en hoe dan ook zonder enige strafrechtelijke veroordeling. Als men daar niet kan de spons over halen en abstractie van maken bij het beoordelen van man of vrouw vandaag, is het hek van de dam. Staat de poort wijd open voor een heuse heksenjacht naar, en in het slechtse geval zelf een soort Berufsverbot van, voormalige extreemrechtsen en wijlen ultralinksen. In zoverre die geen vandaag de democratische politiek-maatschappelijke uitgangspunten van de organisatie (in de ruime betekenis van het woord) delen waar ze werkzaam zijn en zich houden aan de interne spelregels zie ik geen probleem..

Nog een parenthesis: Ik zou ze niet te eten willen geven de gauchisten van weleer, van PvdA-huizen of uit andere klein-links hoek, die vandaag in de politiek, de media, de overheid, de vakbonden (in zowle de centrales als de studiediensten), de academische wereld, de reclamesector en het zakenleven in het algemeen (ook in HR-functies trouwens) zijn terecht gekomen en er niet zelden een vooraanstaande rol spelen. (Ik heb zelf weet van een voormalig Pvda-lid die vandaag personeelsdirecteur is een bedrijf waarvan de directeur sociale relaties berucht is omwille van zijn allergie voor echte en vermeende PvdA-sympathisanten binnen de syndicale delegatie.) Die ancien gaucho's mogen wat mij betreft wel wat openlijker en kritischer omgaan met hun verleden. Waar blijven de geschriften van de voormalige linkse revolutionaire die terugblikken op hun verleden en er afstand van nemen? Neen, die is geen pleidooi voor een grootschalige outing en 'zelfkritiek' in maoïstische traditie, wel voor een ongedwongen omgaan met zijn verleden en er kritisch over te reflecteren. Al geldende er natuurlijk verklaringen en misschien zelf 'verzachtende omstandigheden', zoals jeugdige rebellie en 'de tijdsgeest'.

Voor zover mij beken zijn er ten lande slechts drie voormalige maoïsten die de euvele moed hadden om met open vizier en enige diepgang af te rekenen met hun verleden, met hun oude denkbeelden en waangedachten: Eddy Daniels, de oud hoofdredacteur van het opgedoekte carrièreblad iMediair, de dichter Charles Ducal (het pseudoniem van Frans Dumortier, een leraar) en de huisarts en gewezen Vlaams parlementslid en voormalig senator voor de SP.a (partij die hij, gedégouteerd en ontgoocheld, de rug heeft) Jan Van Duppen (de broer van Dirk, eveneens een arts, die nog wél PvdA-lid is). Daniels, die vorig jaar een boek uitgaf (en op hrm.net een opgemerkt opiniestuk publiceerde) is van de drie vernoemde ancien mao's ongetwijfeld degene die zijn oude 'geloof' het meest is afgevallen. Dat hij daarbij naar mijn smaak te veel en te makkelijk neo con-standpunten inneemt is daarbij niet van belang en neem ik er graag bij want zijn analyses en stellingen zijn meestal origineel en behoorlijk onderbouwd (niet in het minst dank zij een erudiete historische kennis, meer bepaald belezenheid inzake de wereldreligies en hun geschiedenis).

Terug naar Jorissen en het ABVV. De meeste scribenten, onder andere Guido Muelenaer in Trends, tekenden uit de mond van Karel Vink (ex Union Minière/Umicore, Bekaert en NMBS) positieve quotes op over Jorissen. "Een man van zijn woord, staart dicht bij zijn mensen, een hard en gewiekst onderhandelaar", heet het. De enige kanttekening die Vinck maakt is dat Jorissen "een emotioneel syndicalist is en niet bepaald een groot strateeg". Ik ken twee ex HR-directors die met Jorissen nauw hebbeen samengewekt en, zacht uitgedrukt, stenger in hun beoordeling van de man zijn dan Vinck. De ene stelt ronduit dat Jorissen "een crapuul is", de andere omschrijft hem als "het geheime wapen van Karel Vinck bij zowel de herstuctureringen bij Bekaert als Uninon Minière/Umicore destijds". Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Na publicatie van deze weblog blijkt dat de communautaire splitsing van de socialistische metaalvakbond volgens De Tijd "overwogen wordt" (ABVV Metaal overweegt eventuele splitsing) en volgens De Stanaard al "een feit is" (ABVV-Metaal is niet meer). Op de webstekken van het ABVV en van de CMB is het voorlopig (22/11, om 18 uur) tevergeefs zoeken naar een persbericht dat klaarheid brengt.