Het is waar: onder Coene ging de aandelenkoers van Picanol steil omhoog en dit in een periode dat de beurzen onder druk stonden. Ook de resultaten van Picanol stegen fors. De omzet van 331 miljoen euro in 2000 kwam in 2002 uit op bijna 520 miljoen euro. De geconsolideerde nettowinst verdrievoudigde van 7,6 miljoen tot 22,4 miljoen euro. Maar zoals Pascal Dendooven in De Standaard terecht opmerkte, was veel van die groei louter te danken aan de Chinese markt, waar de vraag naar weefgetouwen explodeerde. Diezelfde Chinese markt was in 2003 een belangrijke factor bij de bijna halvering van de winst van de groep.

Het succes van Coene begon steeds bleker uit te vallen. De resultaten van Picanol kwamen meer onder druk en het werd steeds duidelijker dat Coene zich met de actieve steun van Patrick Steverlynck persoonlijk aan het verrijken was op de kap van het bedrijf en zijn aandeelhouders. De neergang bleek uit de winstcijfers: in het vierde kwartaal van 2003 draaide de groep een negatieve operationele winst, terwijl ook dit jaar de eerste jaarhelft negatief werd afgesloten (weliswaar met herstructureringskosten). Terzelfder tijd doekte Coene de managementstructuur op die hij goed twee jaar eerder had gelanceerd en werd ook de organisatiestructuur ingrijpend aangepast. De eerste excessen kwamen aan het licht bij de publicatie van het jaarrapport over 2002. Uit de kleine lettertjes van de toelichting bleek dat Coene  verhoudingsgewijs het meest exorbitante aandelenoptieplan ooit had onderhandeld. Coene en het management zouden recht krijgen op 20 procent van de aandelen van Picanol.

Weinig later begonnen andere lijken uit de kast te vallen. Coene had via zijn vriend Ronald Everaert (ex-topman van verzekeraar Mercator, nu Telindus) de aandelen van Mercator in de controlestichting van Picanol in alle discretie overgekocht. Hierdoor verwierf Coene een belang van 12 % in de fabrikant van weefgetouwen. De investering bedroeg zo'n 9 miljoen euro. Picanol zou dat pakket moeten kopen om het optieplan te kunnen honoreren. Coene bleek ook aandelen van Picanol van het bedrijf te hebben gekocht op het voor hem meest gunstige moment: kort na 11 september 2001. Bovendien liet hij Picanol een verlies slikken. Coene weigerde alle vragen over zijn verloning te beantwoorden, maar al snel werd duidelijk dat hij een basisloon had van 1,2 miljoen euro bruto. Een bedrijf van die omvang betaalt zijn manager normaal gezien iets van een half miljoen euro loon. Daar kan in de vorm van een bonus een half miljoen bijkomen, maar niet als een onmiddellijke uitkering.

Naast het al verrassend hoog basisloon kwam er een driejaarlijkse bonus bij in functie van de koerswinst. Die kwam neer op 6,1 miljoen euro. Coene had ook een welkomstpremie afgedwongen van 6,6 miljoen euro bruto en had bij de start onderhandeld dat hij de controle zou kunnen verwerven over de dienstenpoot. Dat laatste aandelenpakket heeft hij nooit opgenomen, maar werd pas formeel 10 dagen geleden, tijdens de laatste algemene aandeelhoudersvergadering, afgevoerd. In totaal graaide Jan Coene de voorbije drie jaar bij Picanol dus een dikke 22 miljoen euro bij elkaar. Om te doen wat zowat iedereen die geen volslagen idioot is ook had kunnen doen: het schip op koers houden. Een klus die hij, blijkens het onluisterende portret in De Standaard, niet eens op zo'n fraaie manier heeft gedaan: als een bluffer, intrigant en manipulator van de bovenste plank.

Van die financiële excessen moet Coene nu 7 miljoen euro terugbetalen, eigenlijk een habbekrats. De minderheidsaandeelhouders eisen dat de raad van bestuur maatregelen neemt om de 7 miljoen veilig te stellen. Het liefst zien ze een beslaglegging op de eigendommen van Coene. Neen, met de 'analyse' dat er eigenlijk weinig of niets mis is met de hoogte van de vergoeding van Coene en dat enkel het geheime karkater ervan betreurenswaardig is, kan ik het niet eens zijn. Wil ik het niet eens zijn. Zolang iemand in een bedrijf wat mij betreft meer dan 20 keer meer verdient dan de laagstbetaalde medewerker, zal ik blijven verontwaardigd, wat zeg ik: geschokt en woedend, zijn. Hoe krijgen ze het trouwens op, al die poen? En hoe kunnen ze met zoveel ongelijkheid en onredelijkheid leven. Ik wens ze veel gewetenswroeging en slapeloze nachten toe, maar vrees dat ze de daar weinig last van zullen hebben. En zeggen dat Coene, dank zij nog mandaten her en der (waarvan de belangrijkste ongetwijfeld het voorzitterschap van Belgacom was, postje dat hij gezien zijn ongebreidelde hebzucht nu ook op zijn buik mag schrijven), de voorbije drie jaar eigenlijk nog meer dan 22 miljoen euro 'verdiende'.

Sommige journalisten en aandeelhouders van Picanol waren al lang op de hoogte van exuberante vergoedingen en andere onregelmatigheden. Naast de vraag of en hoe het mogelijk was dat de raad van bestuur en/of het bezoldigingscomité hier allemaal niet van op de hoogte was, stelt zich ook de vraag of en hoe deze feiten tevens Deloitte & Touche, de commissaris van Picanol, onbekend zijn gebleven. Dat bonussen gecamoufleerd werden via de kostenlijn 61, waar in principe posten als de water- en elektriciteitsfactuur geboekt worden, is niet zozeer het probleem. Dit is wettelijk. Maar dat de schriftelijke toelichting in het jaarrapport laat blijken dat er in 2003 geen variabele bonussen zijn uitgekeerd, zou Deloitte wel eens zuur kunnen opbreken.

Eveneens in De Standaard stelde Antoon Vandevelde, hoogleraar aan het Centrum voor Economie en Ethiek (KULeuven) het volgende: ‘Hoe kunnen bedrijfsleiders na wat er nu gebeurd is, nog loonmatiging eisen tijdens de interprofessionele onderhandelingen? Het hele VBO-discours verliest aan geloofwaardigheid’. Jan Coene was bij Picanol een hevige voorstander en pleitbezorger van loonmatiging voor de bedienden en arbeiders, niet voor zichzelf. De loonsverhoging die de werknemers tijdens de laatste staking eisten, konden probleemloos worden betaald indien de topman wat minder inhalig was geweest. Wedden dat die zelfde Picanol-medewerkers in de toekomst een stuk minder goedgelovig zullen zijn?

Corinnne Maier, de auteur van de Franse bestseller 'Bonjour Parasse’ (zie boekenrubriek) - een aanklacht tegen de hypocrisie in het bedrijfsleven annex subversieve handleiding om als 'gewone medewerker' de kantjes af te lopen en de tegenstellingen van het systeem maximaal te benutten - krijgt weer een stukje meer gelijk. Wanneer zal worden ingezien dat de keizer eigenlijk naakt is, of toch zo goed als? Als uitsluiter: en wat deed HRM bij Picanol (maar ook bij Enron, Worldcom, Shell, L&H en Co)? In elk geval niet wat het moest doen! Ik heb zo mijn ideetje wat HRM in dergelijk geval zou kunnen en moeten doen, maar ben eigenlijk benieuwd naar uw suggesties.

De zaak-Coene kon deze proporties aannemen als gevolg van handjeklap in het old boys' network rond de Vlerick-managementschool. Ons kende ons. Coene was overigens tot vorige week voorzitter van de club van Vlerick-alumni. (De nieuwe is Jean-Luc Deleersnyder, van Umicore - op een blauwe maandag nog ooit kortstondig HR-director geweest van het bedrijf; maar zo zijn wel meer in dat geval.) De instelling kon zopas trots melden dat ze in de jongste ranking van MBA-opleidingen is gestegen van nummer 47 tot de vijftiende plaats. Marc Reynebeau, niet enkel het flegmatieke jurylid van de quiz 'De slimste mens' maar ook een vermaard journalist en publicist (jarenlang verbonden aan Knack, nu werkzaam bij De Standaard), schreef in dat verband, niet zonder enige ironie (of was het sarcasme?), in De Standaard: " Die rangschikking wordt bepaald door onder andere het succes van het netwerk rond de school en de mate waarin haar alumni hun salarissen zien stijgen. Het kan niet anders dan dat de Vlerick-school voor die sprong in de rankings veel te danken heeft aan het Picanol-avontuur van Jan Coene."